מאת: עמר אלע'בארי | עמר אלע'בארי | תומר גרדי | נגה קדמן
 
מה מסתתר מאחורי קיר האבנים בפינת הרחובות ארלוזורוב ואבן גבירול בתל-אביב? מהו גל האבנים שניצב ליד כביש מס' 1 בסיבוב מוצא? ולמה בכלל יש צריח מסגד באמצע הרחוב הראשי ביהוד?
אומרים ישנה ארץ מציע 18 סיורים אל רבעי-ערים ואל כפרים פלסטיניים שהתרוקנו במהלך הנכבה ונהרסו ברובם בידי ישראל. הסיורים מובילים אל מקומות שהיו כאן, ושאת שרידיהם אנו פוגשים לרוב, גם אם לא תמיד יודעים מה פשרם.  מחוף אכזיב בצפון ועד באר שבע בדרום, יחשפו הסיורים בפני המטיילת והקורא את השכבה בנוף שלא תמיד רואים, ויתנו לאותן חורבות, בתים נטושים ומבני אבן חיים ומשמעות אחרת מזו שרובנו מכירים.
 
ما الذي يستتر وراء الحائط الحجري الواقع في تقاطع شارع أرلوزوروب وشارع ابن جبيرول في تل أبيب؟ ما هي تلك الحجارة الرابضة قرب شارع رقم 1 عند منعطف موتسا ؟ ولماذا تتعالى مئذنة مسجد في وسط الشارع الرئيس في مدينة يهود؟
مرشد الجولات الذي بين يديك، يعرض 18 مساراً لجولات في أحياء مدنية وقرى فلسطينية هجرت خلال النكبة وتم هدم أغلبها بيد إسرائيل. جولات إلى أماكن كانت قائمة هنا، وطالما نرى أطلالها ولكننا لا نعرف دائماً مصدرها. من شاطيء الزيب شمالاً وحتى بئر السبع في الجنوب، تكشف هذه الجولات أمام المتنزّهين/ات والقراء تلك الطبقة المغفلة من المشهد، وتمنح تلك الخرب والبيوت المهجورة والمباني القليلة الباقية حياة ومعنى مختلفين عمّا نعرف عادة.